Młodzieżowa rada gminy - co warto o niej wiedzieć?

Organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego mogą utworzyć młodzieżową radę, nadając jej statut określający szczegółowe reguły jej funkcjonowania, w tym m.in. zasady działania, tryb i kryteria wyboru jej członków, zasady wygaśnięcia mandatu i odwołania członka młodzieżowej rady, a także szczegółowe zasady zwrotu kosztów oraz zasady delegowania przedstawicieli młodzieżowej rady na zorganizowane wydarzenia, na których reprezentują oni młodzieżową radę.

Czym jest młodzieżowa rada?

Młodzieżowa rada przy jednostce samorządu terytorialnego to opcjonalny (fakultatywny) organ o charakterze doradczym, konsultacyjnym i inicjatywnym, działający na poziomie gminy, powiatu lub województwa.

Oznacza to, że rada taka jest oficjalną reprezentacją młodych mieszkańców w danym samorządzie. Jej głównym celem jest przedstawianie głosu młodzieży w relacjach z władzami, pomaganie samorządowcom w rozpoznawaniu potrzeb młodych ludzi oraz wyrażanie opinii o decyzjach, które dotyczą młodzieży. Członkami rady są młodzi ludzie wybierani zazwyczaj przez swoich rówieśników w wyborach (np. organizowanych w szkołach).

Czym się zajmuje młodzieżowa rada?

Młodzieżowa rada ma konkretne uprawnienia i zadania zagwarantowane ustawowo. Do jej głównych zajęć należy:

• Wyrażanie opinii o projektach uchwał: rada sprawdza i opiniuje pomysły decyzji lokalnych władz, które mają wpływ na życie młodzieży.
• Zgłaszanie własnych pomysłów na prawo (inicjatywa uchwałodawcza): rada ma prawo występować do władz samorządowych z wnioskami o podjęcie konkretnych uchwał.
• Kierowanie pytań do władz: radni mogą zadawać pytania lub składać wnioski do wójta, burmistrza, prezydenta miasta albo zarządu powiatu/województwa w sprawach dotyczących samorządu.
• Współtworzenie i monitorowanie strategii: młodzi radni biorą udział w przygotowywaniu oraz sprawdzaniu realizacji dokumentów strategicznych dotyczących polityki młodzieżowej (zarówno na poziomie samorządowym, jak i rządowym).
• Inicjowanie własnych działań: rada może organizować wydarzenia i projekty dla młodzieży, np. z zakresu edukacji obywatelskiej, kultury czy sportu.
• Współpraca: działa razem z samorządami uczniowskimi, organizacjami pozarządowymi oraz innymi młodzieżowymi radami.

Kto zakłada młodzieżową radę?

Oficjalnie młodzieżową radę powołuje organ stanowiący samorządu (czyli odpowiednio: rada gminy, rada powiatu lub sejmik województwa) w drodze uchwały, nadając jej jednocześnie statut.

Powstanie rady przebiega w następujących krokach:

1. Wniosek młodzieży: z inicjatywą utworzenia rady mogą wystąpić zainteresowane środowiska młodzieżowe.
2. Decyzja władz: organ stanowiący samorządu powinien rozpatrzyć wniosek młodzieży w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia jego złożenia.
3. Uchwała i statut: po pozytywnym rozpatrzeniu rada gminy, powiatu lub sejmik podejmuje uchwałę o utworzeniu młodzieżowej rady i uchwala jej statut.

Kto może w niej działać?

W młodzieżowej radzie mogą działać młodzi ludzie zamieszkujący teren danej gminy, powiatu lub województwa.

• Kryteria i wybory: dokładne wymogi określa statut danej rady.
• Zasady pracy: praca młodzieżowego radnego jest społeczna, bezpłatna i politycznie neutralna. Radni nie otrzymują pensji, ale urząd zapewnia wsparcie oraz pokrywa koszty działania rady i zwraca radnym wydatki uzasadnione udziałem w jej pracach (np. koszty przejazdów na wydarzenia)